Papierowy królik, pluszowy dziobak, zmierzchu blask – impresje z To the Moon

Podobno w chwili śmierci ludzkie ciało staje się lżejsze o 21 gramów. Ma to jakoby potwierdzać istnienie duszy. Przeprowadzono nawet stosowne badania, by wyjaśnić ten fenomen, nakręcono także dość znany film fabularny na ten temat. Przypomniałem sobie o nim ostatnio, przy ogrywaniu pewnej niepozornej produkcji. Zapytałem sam siebie: No dobra, ale co z grą wideo? Czy ona także może mieć coś na kształt „duszy”? Jakąś esencję, ducha, energię geniuszu? A jeśli tak, to ile by to mogło ważyć? Pytanie pozornie wydaje się absurdalne, lecz gdy się nad nim zastanowić, nabiera sensu. Każdy z nas doświadczył chyba w swoim życiu tytułów wybitnych, które wyryły się w jego sercu i pamięci; po ukończeniu zostały z nim na zawsze. Na logikę więc mogłoby to oznaczać, że jakiś skrawek gry odrywa się od reszty, by stać się częścią gracza, zaś gra w rezultacie powinna zmniejszyć swój rozmiar. Podekscytowany możliwością wiekopomnego odkrycia przeprowadziłem eksperyment. Niestety; ku mojemu rozczarowaniu okazało się, że waga wspomnianej wyżej produkcji nie zmniejszyła się po jej przejściu ani trochę. Absolutnie nie żałuję jednak czasu poświęconego na te egzystencjalne dywagacje, a tym bardziej spędzonego z owym dziełem, gdyż pomimo że nie jestem w stanie stwierdzić, ile mogłaby wynieść masa hipotetycznej duszy gry czy też jej geniuszu, wiem teraz przynajmniej, jak niewiele może ważyć gra genialna: dokładnie 112 megabajtów.

Gdy noc nadchodzi
I świat spowija mrok
A Księżyc jest jedynym światłem
Które widzimy
Nie, nie będę się bać
Nie, nie będę się bać
Tak długo jak będziesz
Będziesz przy mnie

To the Moon to niezależna gra fabularna wydana w 2011 przez maleńkie studio Freebird Games pod przewodnictwem Kana Gao (dokładna data premiery to 1 listopada. Jest to zapewne przypadek, ale ze względu na podjętą w niej tematykę fakt ten może stanowić dodatkowy smaczek dla polskich graczy). Jak bardzo wolny od wielkich pieniędzy był budżet tej produkcji – widać doskonale na załączonym wyżej obrazku. Grafika przypomina wczesne lata 90., gdy królowała u nas legendarna konsolka Pegasus, ponadto nie ma możliwości jej podkręcenia: w menu głównym znajdują się tylko trzy opcje, tj. start, wczytaj i wyjdź. Sugerując się wykonanymi przez siebie screenshotami, mogę stwierdzić, że rozdzielczość obrazu w wersji PC wynosi 640×480 pikseli. Niby nie ma aż takiej tragedii, lecz standard ten na współczesnych monitorach nie prezentuje się zbyt korzystnie. Dialogi nie są udźwiękowione, a wyświetlane jedynie w formie napisów (automatycznie ustawiła się polska wersja językowa). Nie brakuje za to bardzo dobrej muzyki, z wybijającym się, wywołującym nastrój zadumy i melancholii fortepianowym motywem. Jednak bynajmniej nie jest moją intencją ganienie tego tytułu za kwestie techniczne. Pojawił się on przecież 13 lat temu, w siódmej generacji konsol, kiedy nie istniał Windows 10 czy pad od XSX (do kwestii sterowania wrócę później). Przeciwnie. Uważam To the Moon za arcydzieło i rozumiem wreszcie, czemu niektórzy określają je mianem najpiękniejszej gry w historii.

Więc kochanie, kochanie
Bądź przy mnie
Och, bądź przy mnie
Och, bądź
Bądź przy mnie
Bądź przy mnie

Akcja rozpoczyna się w momencie, gdy dwoje pracowników Agencji Sigmunda ds. Generacji Życia – doktorzy Eva Rosalene i Neil Watts – przybywają do posiadłości leżącej nieopodal morskiej latarni. Ich praca polega na wgrywaniu za pomocą specjalnego urządzenia fałszywych wspomnień do umysłów ich klientów. Są nimi najczęściej starzy, umierający ludzie, pragnący u schyłku życia spełnić marzenie, którego nie mieli szansy zrealizować w rzeczywistości. Obecny petent – spoczywający na łożu śmierci John Wyles – chciał, by firma przeprowadziła w jego głowie projekcję jego największego pragnienia: lotu na Księżyc. Jednak od początku sprawy się komplikują. Po przybyciu agentów na miejsce okazuje się, że stan zdrowotny zleceniodawcy uległ pogorszeniu, w wyniku czego jest on nieprzytomny. Partnerzy pod presją czasu podłączają się do mózgu starca, by cofając się stopniowo do jego dzieciństwa, znaleźć odpowiedź na kluczowe pytanie: czemu tak bardzo zależało mu na odwiedzeniu Srebrnego Globu? Bez tej wiedzy nie będą mogli przeprowadzić zmiany w pamięci dogorywającego mężczyzny i tym samym dotrzymać warunków umowy (za co może im grozić odpowiedzialność dyscyplinarna). Ruszają więc w cudzą przeszłość, towarzysząc Johnowi w najważniejszych momentach życia oraz poznając jego znajomych i bliskich. Ta podróż wpłynie na nich samych. Postawi ich przed dylematem: co jest ważniejsze? Koniec czy też raczej wszystko to, co do niego prowadzi: definiujące nas chwile oraz spotkani ludzie? Przyznam, że dawno już fabuła gry nie zrobiła na mnie takiego wrażenia. Historia w niej przedstawiona prezentuje jakość nieosiągalną dla dzisiejszych, pięknie opakowanych popkulturowych gierek-wydmuszek, nie tylko stanowiąc dla nich zbawienną alternatywę i odtrutkę, ale też udowadniając, jak bardzo są one puste w środku.

Gdyby niebo, na które patrzymy
Miało runąć i przepaść
Lub góry miały wpaść do morza
Nie będę płakać, nie będę płakać
Nie, nie uronię ani łzy
Tak długo jak będziesz
Będziesz przy mnie

Czuć trochę w To the Moon inspiracje filmami Christophera Nolana, tj. Memento oraz Incepcją (wątek oddziaływania na czyjeś wspomnienia i wszczepiania fałszywych jest chyba żywcem wzięty z tego hollywoodzkiego przeboju), a jako ciekawostkę można by dodać, że także następny obraz w dorobku tego reżysera ma punkty wspólne z tą grą; opowiadający o locie w kosmos Interstellar ukazał się jednak trzy lata po jej premierze, więc zbieżność tę można uznać za zbieg okoliczności. Być może czerpiąc z twórczości jednych, sama z dużą dozą pewności wywarła wpływ na drugich, gdyż podobną estetykę, zbliżone akcenty i echa niektórych zagadnień można odnaleźć choćby w późniejszych Life is Strange, What Remains of Edith Finch, a nawet w Disco Elysium. Rozgrywka sprowadza się do przeszukiwania lokacji w celu odnalezienia interaktywnych przedmiotów, tzw. ogniw pamięci. Po zgromadzeniu pięciu można (za pomocą logicznej minigierki) aktywować daną pamiątkę z życia Johna. Poskutkuje to przeniesieniem się dwojga doktorów głębiej w jego przeszłość. W każdej chwili można podejrzeć, na jakim jej etapie obecnie się oni znajdują: u góry ekranu rozwija się pasek ze strzałką wskazującą odpowiednią miniaturkę (dziecka, nastolatka, mężczyzny młodego lub dojrzałego, starca). I tu mała uwaga techniczna. Otóż grę rozpocząłem, sterując padem, a kończyłem ją myszką. Kontroler spisuje się średnio, z tej racji, że podczas używania go nie wyświetla się kursor. By sprawdzić, czy konkretny rekwizyt jest istotny czy bezużyteczny, trzeba do niego podejść i spróbować go aktywować. Gryzoń ma natomiast tę przewagę, iż po najechaniu nim na interaktywny obiekt zmienia się jego wskaźnik. Mało tego: pad – a przynajmniej wydaje mi się, że to jego wina – spowodował w pewnym momencie zwis gry. Obraz zawiesił się w miejscu i żaden z przycisków nie działał. Musiałem zamknąć ją poleceniem Alt + F4 z klawiatury (na szczęście autosave’y zapisują się często). Po przełączeniu się na myszkę problem już nie wystąpił. Dlatego, przynajmniej w wersji pecetowej, zalecam korzystanie z tradycyjnego sposobu sterowania. Być może w konsolowych, gdzie dedykowanym urządzeniem jest kontroler, takie kłopotliwe zdarzenia nie wystąpią.

Kochanie, kochanie
Bądź przy mnie
Och, bądź przy mnie
Och, bądź
Bądź przy mnie
Bądź przy mnie

21 lipca 1969 roku, lądując na Księżycu, Neil Armstrong (przypominam, że jeden z bohaterów gry ma na imię Neil) wypowiedział historyczne słowa: „To jest mały krok dla człowieka, ale wielki skok dla ludzkości”. W kontekście To the Moon można by pokusić się o następującą parafrazę: to jest maleńka gra, ale i wielka zarazem. Kupiłem ją za 9 zł podczas steamowej promocji, ukończyłem w 6 godzin (na trzy podejścia), a pobrała się na dysk w kilkanaście sekund (i to tylko dlatego, że serwery Gabena potrzebują chwili, by się rozbujać do pełnej prędkości łącza). To środkowy palec pokazany w stronę pożerających – na sam marketing – dziesiątki milionów dolarów, klepanych na jedno kopyto, przehajpowanych tripelejów. To wyrzut sumienia dla naśmiewających się z tego medium, lekceważących je ignorantów oraz tych zasłaniających się niemożnością wejścia w nie z powodu braku doświadczenia czy odpowiedniego sprzętu (To the Moon wymaga umiejętności na poziomie obsługi przeglądarki internetowej i procesora Pentium III – wyprodukowanego przez Intela w… 1999 roku). Wreszcie: jest to policzek dla tych spośród graczy, którzy sprowadzając gry wyłącznie do rangi technicznych tworów i czyniąc rozgrywkę, tzw. replayability oraz stopień wyzwania ich najważniejszymi komponentami, deprecjonują je tym samym jako dzieła sztuki. Tymczasem gameplay w To the Moon jest bardzo uproszczony, przechodzenie gry po raz drugi nie ma większego sensu, a testu skilli gracza nie stanowi ona żadnego. Choć zależy, jak na to spojrzeć. W sumie istnieją dwie grupy, dla których może się okazać wymagająca. Pierwszą są cynicy. Dla nich prawdopodobnie będzie twardym orzechem do zgryzienia. A drugą – ludzie nieco bardziej wrażliwi i empatyczni. U nich historia Johna przypuszczalnie będzie powodować notoryczny ścisk gardła. Warto jednak, by się przemogli. Gdyż raczej od tego nie umrą, a jeśli poznają tę opowieść w całości, może im się nawet zrobić lżej.

Na duszy.

Wpis (w wersji skróconej) trafił także na Steam.
Całkiem niedawno zapowiedziano odświeżone wydanie To the Moon na current-geny. Będzie rozdzielczość 4k, proporcje 16:9 czy obsługa haptycznych triggerów. Mocno sugeruję zainteresować się owym tytułem tym, którzy cenią w grach przede wszystkim fabułę i emocje. Mówienie, że grafika się zestarzała, w tym przypadku nie ma sensu, bo przestarzała to ona była już w momencie premiery, tj. kilkanaście lat temu. A przedstawiona historia? Cóż. Napiszę tylko, że jest z gatunku tych, które nie zestarzeją się nigdy.
Wyróżniony kursywą tekst to słowa słynnego utworu Bena E. Kinga Stand By Me (1961), coverowanego niezliczoną ilość razy, między innymi przez artystów takich jak John Lennon, Led Zeppelin, U2, Tina Turner, Florence and the Machine czy duet Lady Gaga & Sting. Nie jestem autorem tego przekładu i nie roszczę sobie do niego żadnych praw. Użyte screeny wykonałem samodzielnie.
Do następnego.