Pukając do nieba bram – impresje z Bioshock Infinite

Uwaga. Wpis ten ma specjalny, okolicznościowy charakter. Mija bowiem dekada, odkąd ukończyłem Bioshock Infinite; chcąc ten fakt odpowiednio uhonorować, już wiele miesięcy temu doszedłem do wniosku, iż najwłaściwszym sposobem na celebrację rocznicy będzie przejście tej gry po raz drugi oraz napisanie stosownego tekstu o niej. Zwykle poświęcam niewiele miejsca opisowi fabuły, będąc zdania, że każdy powinien odkrywać ją sam. Dzisiejszy blog jest jednak wyjątkiem od owej zasady. Choć z całą pewnością nie stanowi on streszczenia scenariusza gry ani nie ujawnia wprost najważniejszych jego momentów, to mimo wszystko mam świadomość, że zdradzam w nim więcej niż zazwyczaj. Dlatego sugeruję, by raczej zapoznali się z nim tylko ci Czytelnicy, którzy Infinite mają za sobą. No, chyba że przeczyta to osoba zdecydowana nigdy po tę pozycję nie sięgnąć. Lecz w takim przypadku zachęcam do zmiany postanowienia. Jeśli ktoś trzeciego Bioshocka nie zna, to niech czym prędzej ten stan rzeczy zmieni. Niech się dłużej nie krzywdzi.

To było dokładnie dziesięć lat temu, gdy piękniejsza, kasztanowo-złota postać jesieni ustąpiła miejsca mglisto-szarym barwom oraz zimnym listopadowym deszczom. Ów sprzyjający zadumie klimat nie wpływał jednak w żaden sposób na moje gamingowe wybory: oto od półtora roku pozostawałem w marazmie, w który wbił mnie Mass Effect 3. Był to czas zamknięcia się przeze mnie na nowe doświadczenia, kiedy – przeświadczony, że już nigdy żadna gra nie pozamiata mną tak, jak uczynił to finał przygód komandora Sheparda – topiłem smutki w butelkach wó… znaczy się w World of Tanks. Ta będąca wówczas fenomenem zręcznościówka MMO dawała mi bezpieczny azyl i wypełniała pustkę po produkcjach singleplayer, stanowiąc niejako ich substytut. Z tego bezowocnego odrętwienia wyrwała mnie dopiero gra doręczona mi w pudle, którego sam już gabaryt zdawał się zwiastować jej wielkość*. I teraz, po dziesięciu latach, ukończyłem ją po raz drugi, chcąc zmierzyć się z ciężarem legendy tytułu, który uzyskał w moich oczach status kultowy i mimo osiągnięcia olbrzymiego sukcesu komercyjnego (11 milionów sprzedanych egzemplarzy, w tym 4 premierowo) i artystycznego (uznanie zarówno krytyki, jak i graczy) doprowadził do zamknięcia studia odpowiedzialnego za jego stworzenie. Toteż w tej powtórnej podróży przez Columbię przewodnikami byli mi: czuwający nade mną niczym anioł stróż duch rozwiązanego Irrational Games oraz wciąż żywe wspomnienie geniuszu twórczego człowieka, którego nazwisko będę dziś przytaczał wielokrotnie – Kena Levine’a.

Infinite rozpoczyna się podobnie jak pierwszy Bioshock. Z tą różnicą, że gracz po wejściu do stojącej pośrodku oceanu latarni nie zanurza się w odmęty w batysferze, lecz za pomocą specjalnego, odrzutowego krzesła wyniesiony zostaje w górę. A tam, spośród opromienionych blaskiem Słońca obłoków, w akompaniamencie dziękczynnych chórów, wyłania się miejsce akcji – Columbia; miasto w chmurach, którego ekspozycja w początkowych minutach gry zachwyciła niejednego. Zbudowane na podwalinach wyidealizowanych patriotycznych cnót, będące hołdem dla hegemonizmu, unosi się w powietrzu – jak głosi tutejsza propaganda – dzięki woli i sile niezmąconej wiary zarządzającego nim, samozwańczego proroka Comstocka. Pozornie mogłoby uchodzić za raj… gdyby nie było jego antytezą. Służy ono bowiem twórcom gry do rozliczenia się z mitem o zbawiennej w dziejach świata roli USA – państwa, o którym równie zasadne jest powiedzieć, że zostało zbudowane na fundamentach wolności i demokracji, jak i na trupach rdzennych mieszkańców zajmujących niegdyś jego terytorium. Levine zaś, przypominając choćby masakrę pod Wounded Knee, serwuje graczowi przyspieszony kurs amerykańskiej historii, bogatej w wątki rasistowskie, apologizującej niewolnictwo czy wyzysk, pełnej konfliktów nie tylko wewnętrznych, ale i międzynarodowych. Ojcowie Założyciele – uprzywilejowana w Columbii kasta – to próbujący stworzyć doskonalsze (w ich mniemaniu) społeczeństwo fanatycy, promujący kult jednostki, przeświadczeni o wyższości i własnej nieomylności, z charakterystycznym poczuciem elitaryzmu. Świadomi w dodatku, jak ważną rolę w utrzymaniu ich wpływów pełni indoktrynacja dzieci. Stojący na ich czele Comstock rządzi miastem jako namaszczony przez anioły wybraniec, cynicznie wykorzystując religię dla uświęcenia swojej władzy. Choć nazywa siebie lustrem odbijającym twarz Boga, jest to w istocie odbicie wyjątkowo skrzywione. Nie ma w nim za grosz miłosierdzia: wychodzi z założenia, że skoro Stwórca wybacza – on już nie musi. Ten, kto mu się przeciwstawi, zostaje okrzyknięty bluźniercą i świętokradczym wywrotowcem. Występującym przeciwko ustalonemu porządkowi anarchistą. Fałszywym prorokiem.

Bliscy twoi w świetlistości
Ci, do których tęsknisz stale
Zamknąwszy drzwi doczesności
czy dołączysz do nich w chwale?

I to właśnie w postać określaną tym mianem wciela się gracz. Uzależniony od alkoholu i hazardu były członek Agencji Pinkertona nazwiskiem Booker DeWitt wkracza do Columbii ze specjalnym zadaniem. By spłacić długi, musi dostarczyć swoim mocodawcom przebywającą w mieście dziewczynę – Elizabeth. Problem polega na tym, że ma ona wyjątkowy status: nazywana Barankiem, jako córka Comstocka szykowana jest na następczynię swego ojca. Szybko okazuje się jednak, że sprawy wyglądają inaczej, niż by się mogło wydawać, a Elizabeth jest de facto więźniem Założycieli. Obydwoje więc potrzebują się nawzajem i muszą sobie zaufać. Nie będzie to jednak proste. On: szorstki w obyciu, z niezwykle ponurą przeszłością, niecofający się przed rozlewem krwi. I ona: prawie całe życie zamknięta w wieży, gdzie książki stanowiły jej jedyne źródło wiedzy o świecie, a wyłącznym towarzyszem (i strażnikiem jednocześnie) był olbrzymi mechaniczny ptak – Songbird. Jej szczera, niemal dziecięca ciekawość jest wprost rozbrajająca, a moment, w którym dopiero co uzyskawszy wolność, w odruchu szaleńczej radości tańczy na molo, na zawsze zostaje w pamięci gracza. Pomyli się wszakże ten, kto będzie w owej dziewczynie widzieć kolejną wersję czekającej na ratunek księżniczki z baśni. Elizabeth nie jest bezbronna. Przeciwnie: posiada potężną moc, której sama do końca nie rozumie i nie kontroluje w pełni. Mimo to brzydzi się przemocą, a skłonność Bookera do stosowania siłowych rozwiązań nieraz wbije między nich klin niezgody. Z czasem nawiążą jednak nić porozumienia, tworząc w rezultacie jeden z najlepszych, najbardziej przekonujących duetów w historii tego medium. Wielka w tym zasługa dwojga aktorów udzielających tym postaciom głosu, tj. Courtney Draper i Troya Bakera. Z jego osobą wiąże się mała ciekawostka. Otóż w roku premiery gry (2013) debiutowała też inna produkcja z jego udziałem, równie kultowa, on natomiast odgrywał w niej dość podobną rolę. W The Last of Us Joel podejmuje się eskortować czternastolatkę, która początkowo jest dla niego niczym więcej niż ładunkiem do przekazania, tak jak Elizabeth jest dla Bookera środkiem do spłacenia długu. W przypadku obu tych bohaterów zimne wyrachowanie i pierwotna niechęć do ich towarzyszek ewoluują, przeradzając się stopniowo w emocjonalne zaangażowanie i sprawiając, że przestają oni traktować swoje podopieczne w kategorii zlecenia do odhaczenia, a szczerze zapragną im pomóc.

Czy krąg zostanie nieprzerwany?
Zawsze i wciąż, nadal i trwale
Czy lepszym będzie dom oczekiwany
W niebie, razem z naszym Panem?

Ciąg wydarzeń prowadzi bohaterów Infinite do sprzymierzenia się z ruchem stawiającym opór Założycielom i planującym przeciw nim powstanie – Vox Populi. Wydawać by się mogło, że ta będąca w opozycji do odpychającego Comstocka i jego popleczników frakcja powinna w naturalny sposób zdobyć sympatię i poparcie gracza. U Kena Levine’a nic nie może być jednak proste i oczywiste. Twórca ten zdaje się za dobrze znać historię świata, by przedstawić w stworzonej przez siebie grze naiwną, zero-jedynkową jego wizję. Wie, że nienawidzące się wzajemnie skrajne siły są do siebie zdecydowanie bardziej podobne, niż którakolwiek z nich byłaby skłonna przyznać, rewolucja zaś – gdy już wybuchnie – zanim zacznie zjadać własne dzieci, będzie się domagać męczenników za jej sprawę. Aczkolwiek to nie wątki polityczno-społeczne są kluczowe dla zrozumienia fabuły Infinite. Opiera się ona na fundamencie pewnej związanej z fizyką kwantową koncepcji. Miewa ona różne nazwy: teoria wszechświatów równoległych, rzeczywistości alternatywnych lub po prostu wieloświatów. Fizykiem nie jestem, toteż ograniczę się do ogólnego stwierdzenia, że zakłada ona istnienie nieskończonej** liczby światów jak nasz; w tym takich różniących się od niego ledwie drobnymi szczegółami. A jej choćby niewielka znajomość (wraz z rozeznaniem, co kryje się pod pojęciami „superpozycja kwantowa” czy „kot Schrödingera”) jest w kontekście Infinite dość istotna. Otóż, moim skromnym zdaniem, bardziej docenią grę ci, którzy się z tą teorią wcześniej zetknęli i cokolwiek na jej temat wiedzą. Pogmatwana fabuła, w połączeniu z charakterystyczną dla Bioshocków, wymagającą od gracza skupienia uwagi narracją (brak przerywników filmowych, mnóstwo informacji ukrytych w opcjonalnych do znalezienia i odsłuchania audiologach), dwójka tajemniczych naukowców, pojawiających się znikąd i nagle znikających, dziwaczny design mechanicznych (i nie tylko) wrogów, odpowiedniki plazmidów z poprzednich części serii – wigory, miasto unoszące się w chmurach, a na dokładkę pęknięcia w czasoprzestrzeni, zwane wyrwami, przez które widać równoległe światy: wszystko to stwarza ryzyko, iż dla postronnej, nieznającej gier Irrational Games czy wspomnianej teorii wieloświatów osoby Infinite może sprawiać wrażenie czegoś błahego: zlepku przypadkowych wątków, kolorowego cyrkowego przedstawiania, niezrozumiałego czeskiego filmu – tudzież groteski. Nie dziwię się więc trochę tym, którzy chwaląc niektóre aspekty gry, pozostają krytyczni wobec jej fabuły, a zwłaszcza zakończenia, często nazywanego przez nich przekombinowanym. Z faktu, że nie podejdzie ono każdemu, zdawał sobie sprawę chyba sam autor***. Lecz doskonale wiem też, że ktoś nieuznający koncepcji alternatywnych rzeczywistości za nieprawdopodobną może się w tej produkcji zakochać po uszy. Dla mnie ta opowieść skrywa jeden z najambitniejszych, najbardziej błyskotliwych scenariuszy, jakie powstały nie tylko na gruncie medium gier, ale i całej popkultury.

W dniach dzieciństwa radosnego
Rozprawiając o miłości cudzie
Święcili śmierć Syna Bożego
Dziś mieszkają z Nim tam, w górze

Levine, jak każdy twórca, ma swoich krytyków, którzy zarzucając mu nieumiejętne zarządzanie zasobami ludzkimi, sugerują czasem, że sukces produkcji wydanych pod szyldem Irrational Games nie zależał tak naprawdę od niego, a od innych, podległych mu pracowników tego studia. Choć uznaję go za wyjątkowego artystę i wizjonera, oczywiste jest dla mnie, że przecież sam tych gier nie stworzył. Ponadto ma on opinię człowieka trudnego we współpracy i chaotycznego, toteż interesującą, zasługującą na poruszenie kwestią jest to, w jak wielkich bólach rodził się Infinite. Olbrzymie oczekiwania wzbudzone renomą zyskaną przez pierwszego Bioshocka i presja, aby ten trzeci go przerósł, spowodowały, że proces powstawania tegoż wielu deweloperów wspomina dziś jak koszmar, i to mimo rewelacyjnego końcowego efektu. Kilkumiesięczny crunch poprzedzający premierę gry czy też zmęczenie i wypalenie zaangażowanych w jej tworzenie ludzi (na czele z samym Levine’em) to niejedyne przesłanki świadczące o tym, z jakimi problemami się oni zmagali. Bowiem nigdy chyba nie dowiemy się, jak dużo treści wycięto i wyrzucono do kosza. Trochę wiedzy na ten temat dostarczają dostępne na YouTube materiały typu „Making of” oraz pierwsze trailery i gameplaye z 2011 roku, różniące się znacznie od finalnej wersji i zawierające mnóstwo sekwencji, których próżno w niej szukać. Wśród nich znajduje się cudowna scena, której usunięcia nie może przeboleć nawet taki zagorzały adorator gry jak ja: Elizabeth usiłuje pomóc wykrwawiającemu się koniowi i nie pozwala Bookerowi go dobić. Próbuje przenieść zwierzę do innej rzeczywistości, w której będzie mogło przeżyć. W rezultacie bohaterowie lądują na środku ulicy obco dla nich wyglądającego miasta, a na szyldzie pobliskiego kina widnieje napis Revenge of the Jedi – roboczy tytuł trzeciej części gwiezdnej sagi Georga Lucasa, zanim został przemianowany na ten znany nam wszystkim. Z akcji ratunkowej nic nie wychodzi, a dziewczyna wpada z tego powodu w chwilowy kryzys. Ile takich smaczków przepadło, wolę nie myśleć, bo trudno jest mi wyobrazić sobie, iż Infinite – wszak świetny – potencjalnie mógł być znacznie lepszy.

Pamiętasz te niebiańskie tony,
dziecięcym głosem wyśpiewane
Kochasz poznane wtedy utwory,
czy w zwykłych śpiewkach twe upodobanie?

Ciekawy byłem, jak w 2024 roku zaprezentuje się on gameplayowo; czy dobrze będzie mi się w niego po prostu grało. I mając go skończonego na świeżo, muszę przyznać, że rewelacji nie ma. Przede wszystkim gra na domyślnym stopniu trudności jest skandalicznie wręcz prosta, a walka nie przynosi satysfakcji i szybko staje się tylko nudną koniecznością. Jasne, można wybrać poziom wysoki lub nawet hardkorowy, dedykowany masochistom tryb 1999, ale jeśli chodzi o zachowanie balansu między czerpaniem frajdy z gry a dokonywaniem regularnego postępu w fabule na standardowych ustawieniach, produkcja zawodzi na całej linii. Ponadto strzelanin jest tutaj naprawdę dużo, a twórcy chyba sami w pewnym momencie zdali sobie z tego sprawę, bo gdy trup ściele się gęsto, niektóre zwłoki ubitych przeciwników samoistnie znikają. Co gorsza, czasem trzeba się cofnąć do już oczyszczonych lokacji i można się wtedy natknąć na zrespawnowanych wrogów. Ci nie dość, że charakteryzują się kiepską inteligencją, to jeszcze prezentują się mocno nijako: nawet teoretycznie najgroźniejszy z nich – pojawiający się kilka razy miniboss Złota Rączka – do pięt nie dorasta ikonicznym dla serii Tatuśkom, których zaatakowanie gracz zwykle przemyślał dwa razy i zaplanował walkę, nim ją podjął. Całość przeszedłem, prawie nie korzystając z wigorów i ograniczając się do używania dwóch, trzech rodzajów broni. Infinite można analizować na wielu płaszczyznach: historycznej (krytyka niewolnictwa, imperializmu i ekspansjonizmu), polityczno-ideologicznej (zgubność fanatyzmu, ale i rewolucji jako formy społecznej zmiany), fantastyczno-naukowej (fizyka kwantowa), filozoficznej (pytania o to, jak duże znaczenie – i czy w ogóle – ma nasza wolna wola: nie brakuje tu wątków związanych z determinizmem posuniętym tak daleko, że w zasadzie można już mówić o fatalizmie), psychologicznej (załamanie pod ciężarem własnych win i ucieczka w wynaturzoną, sekciarską wersję religii) lub wreszcie – gameplayowej. Jak na ironię, to właśnie ta ostatnia jest najpłytsza, najuboższa. Cóż, to nigdy nie była jakoś wybitnie dobra gra (w dosłownym znaczeniu. W sensie rozgrywki i jej mechanik), ale to zawsze było wielkie dzieło. Także pod względem muzycznym, bo to, co tutaj odstawiono w temacie soundtracku, zasługuje na osobny blog. Otóż występujące w Columbii wyrwy (szczeliny w czasoprzestrzeni) prowadzą nie tylko do innych miejsc, lecz i czasów. I niekiedy dobywa się z nich muzyka, która usłyszana przez mieszkańców miasta zostaje przez nich następnie zaadaptowana. Można dzięki temu przekonać się, jak brzmiałyby znane piosenki z drugiej połowy XX wieku, gdyby nagrano bądź skomponowano je znacznie wcześniej. Akcja gry umiejscowiona jest w roku 1912, a w pewnym momencie rozlega się melodia przeboju dyskotek z lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia – Girls Just Want To Have Fun w wykonaniu Cyndi Lauper. Takich muzycznych easter eggów jest więcej, a na najbardziej zjawiskowy z nich wyrasta utwór grupy Creedence Clearwater Revival Fortunate Son. Najpierw da się go posłuchać w oryginale przy jednej z wyrw, potem w… alternatywnej Columbii. Ten uznawany za antywojenny protestsong śpiewa siedząca na opustoszałym szafocie dziewczyna, w akompaniamencie wybuchów i strzałów, gdy Vox Populi rozpoczęli swój krwawy przewrót, w tle zaś rozpościera się propagandowy plakat z Bookerem jako symbolem rewolucji. Śpiewa go jakby nieobecna, kompletnie głucha na to, co się wokół dzieje. Zupełnie zapomniałem, że jest tu taka monumentalna scena, i zrobiła ona teraz na mnie kolosalne wrażenie: cały jej wydźwięk powoduje ciarki.

Wspominasz beztroskie spotkania
Przy kominku, czasu tego
Roztrząsasz też bolesne rozstania,
gdy zostawili cię tutaj, samego.

Pozostaje na koniec przywołać dodatek Burial at Sea. Jest on czasem atakowany i określany mianem niepotrzebnie komplikującego lore Bioshocków, i choć faktycznie stawia pewne wydarzenia z Infinite w innym świetle, to podchodzę do niego tak, jak rozumiał go Levine (czyli jako list miłosny do fanów), i osobiście cenię bardzo, także w sensie gameplayowym. Mocno podniósł bowiem poziom trudności i zmusił gracza do ostrożnego, opartego na skradaniu stylu gry, dostarczając znacznie lepszej rozgrywki niż podstawka. Przede wszystkim jednak stworzył okazję do jeszcze jednego odwiedzenia Rapture oraz spotkania z duetem niezapomnianych postaci i pożegnania się z nimi. Booker kolejny raz splecie swój los z dziewczyną, tym razem kilkulatką imieniem Sally, zaś Elizabeth, chcąc nie chcąc, stanie się ponownie katalizatorem rewolucji, w wyniku której odbędzie się niejeden pogrzeb na morzu, a marzenie Andrew Ryana pójdzie na dno. Pośród nieskończonej liczby możliwości, powtarzających się cykli i nieprzerwanych kręgów, tego, co już się wydarzyło i wydarzy się znowu, w bezkresie głębi rozmaitych oceanów ciągle płyniemy do tego samego brzegu: istnieje jedna stała, która w naszych życiach występuje zawsze. Jest nią śmierć. To DLC, stanowiąc klamrę spinającą pierwszą i trzecią część serii, jest też póki co ostatnim rozdziałem w jej dziejach i jednocześnie zwieńczeniem dorobku Irrational Games. Godnym, by w finalnym akcencie Burial at Sea epitafium dla niego wyśpiewała sama Edith Piaf. Gdyż stało się tak, że po wydaniu tego podzielonego na dwa epizody dodatku studio, któremu to medium zawdzięcza kilka legendarnych tytułów, zostało rozwiązane, Levine natomiast od dawna pracuje ze znacznie mniejszym zespołem nad nowym projektem. Czekam na niego, odkąd ukończyłem Infinite po raz pierwszy, to jest od dziesięciu lat, wypatrując jego pojawienia się niczym mesjasza. Czekam wiernie i cierpliwie, na kolejny przełomowy twist równy słynnemu „Would you kindly” z pierwszego Bioshocka, który uświadomił nam graczom, żeśmy są jak te bezwolne golemy. Na następny popis fenomenalnej narracji środowiskowej i będący ucztą dla oczu pokaz wizji artystycznej. Na powodujący poruszenie i oszołomienie (bio)szok. Porównywalny z tym, jaki przeżywa gracz w chwili, gdy prawdziwa tożsamość dwojga głównych bohaterów Infinite zostaje w końcu ujawniona.

Jedno po drugim, opuścili miejsca swe
I jedno po drugim, znaleźli się z dala
Teraz rodzina w rozłąkę brnie
Czy zostanie kiedyś pojednana?

Treść bloga nie trafiła i nie trafi na Steam. Oświadczam, że w trakcie jego tworzenia nie ucierpiał ani jeden koń, kot (Schrödingera lub kogoś innego) czy inne Bogu ducha winne zwierzę. Choć trudno jest dorównać legendom, to proces jego powstawania miał podobnie burzliwy przebieg jak w przypadku Infinite, a ilość pierwotnie planowanego i finalnie porzuconego przeze mnie kontentu sprawia, że chociaż pod tym względem może on konkurować z dziełem Irrational Games. Użyte screeny są mojego autorstwa.
Wyróżniony kursywą tekst to przełożone na nasz język wersy pochodzącego z 1907 roku utworu pod tytułem Will the Circle Be Unbroken. Jest to amerykańska pieśń religijna, a jej słowa napisała niejaka Ada R. Habershon. Przekładu tego dokonałem ja wespół z Paulą, albowiem zaprawdę, zaprawdę powiadam Wam: co dwie głowy, to nie jedna. Zależało mi zarówno na zachowaniu sensu oryginalnego tekstu, jak i obecnych w nim rymów krzyżowych; tłumaczenie dostępne w sieci ma charakter dosłowny i jest ich pozbawione. Utwór w akustycznym wykonaniu dwojga aktorów głosowych – T. Bakera (gitara) i C. Draper (śpiew) – trafił na ścieżkę dźwiękową Infinite, stając się przy okazji przedmiotem kontrowersji. Niektórzy doszukiwali się w nim antyreligijnej cenzury, zauważając brak słowa „Pan” w drugim i czwartym wersie refrenu. Prawda jest jednak taka, że oryginał Ady Habershon również go nie zawiera. Obecne jest ono natomiast w późniejszej, popularniejszej tzw. wersji Carterów z 1935 roku (tytułowanej Can the Circle Be Unbroken, w której ta sama melodia połączona została ze zmienionym tekstem, dotykającym tematu śmierci i pogrzebu), jak i w próbnych sesjach nagraniowych, mających miejsce podczas prac nad grą, co zdradzają materiały zza kulis jej produkcji. Stąd też znalazło się w mojej propozycji przekładu.

* Infinite zamówiłem w wersji pudełkowej w jednym z wiodących polskich sklepów z grami (dziś już nieistniejącym). Nie była to kolekcjonerka, a zwykłe wydanie, więc opakowanie z płytą miało standardowe dla DVD rozmiary. Sklep ów natomiast z jakiegoś powodu miał przedziwny zwyczaj wysyłania takich gier w kartonowych paczkach o wymiarach – tak na oko – pół na pół na pół metra. Gra ukryta była w podwójnym dnie, a całe pudło na pierwszy rzut oka było puste. Pewnego razu, przy okazji innego zamówienia, zapytałem kuriera, o co tu chodzi, a ten rozłożył tylko bezradnie ręce i powiedział coś w stylu: „Ło panie, oni nawet pendrive’y w takich pudłach wysyłają”.
** Wydawać by się mogło, że podtytuł gry (Infinite) odnosi się właśnie do nieskończonej ilości tych światów. Okazuje się jednak, że mógł mieć drugie dno. Jak głosi plotka, była to też złośliwość Levine’a oraz przytyk w stronę pazerności wydawcy Bioshocka – firmy 2K – który chciał uczynić z tej marki taśmowo (można by rzec: w nieskończoność) wydawaną serię w stylu Call of Duty. Nic z tego na szczęście nie wyszło, choć faktem jest, że czwartą część serii obecnie tworzy dla 2K nowy deweloper. I dodam tu jeszcze przy okazji, że wśród wielu teoretyków zajmujących się fizyką kwantową znajdował się także Bryce DeWitt. Nazwisko brzmi znajomo, nieprawdaż?
*** Gdy w marcu 2012, na rok przed premierą Infinite, w Internecie wybuchła burza spowodowana zakończeniem Mass Effect 3, a gracze masowo domagali się od BioWare jego zmiany, w obronie Kanadyjczyków stanął publicznie Levine. Powołując się na wolność i niezależność twórczą, stwierdził, że studio to nie powinno się uginać pod presją swych rozgniewanych fanów. Solidarność okazana kolegom po fachu czy przeczucie, że i jego własna, nadchodząca gra będzie krytykowana w podobny sposób?

Niechaj prawdziwy mesjasz gamingu prowadzi Was, i nie dajcie się zwieść fałszywym jego prorokom. I pamiętajcie, że rewolucja, która nie pozwala tańczyć, nie jest warta walki. Do następnego.